Yoo Yoo Gifaataa | 2022 | እንኳን ለዎላይታ ብሔር ዘመን መለወጫ ጊፋታ በዓል አደረሳችሁ

GIIFAATAWU HASHSHU SARO GATTIS

ስለ ጊፋታ እጥር ምጥን ያለ ገለፃ

ዎላይታ በሞቼና ቦራጎ ዋሻ ላይ የውጭ ምርምር ባለሙያዎች ያካሄዱት ጥናት እንደሚያረጋግጠው ከዛሬ 70,000 ዓመት በፊት አካባቢ የበረዶ ዘመን ተብሎ በዓለም በሚታወቀው ክፉ ወቅት የዛሬው ዎላይታዎች ብቻ ሳይሆኑ ከዘመኑ ሞት የተረፈ የዓለም ህዝብ ተጠልሎ ያንን መከራ ዘመን ያሳለፈበት ቦታ መሆኑ በመረጃ ስለተረጋገጠ አርኪኦሎጂስቶች ““The Area of successful Human Migration” ብለው ጠርተውታል።

ጊፋታ በኩር ማለት ነው። ጊፋታ የበዓላት ሁሉ በኩር እንደሆነ አያቶቻችን ይናገራሉ። ይህም አርኪኦሎጂስቶች ካጠኑት ጥናት አንፃርም ጊፋታ የሰው ልጅ ለመጀመሪያ ጊዜ ስያከበርው የነበረው በዓል ነው ማለት ነው።

ጊፋታ በዎላይታ አቆጣጠር የመጀመሪያ ወር ስም ነው። ጊፋታ የበኩር ልጅ ስም ስያሜም ነው። ዎላይታ በኩር ሆኖ የተወለደ ልጅ ወንድ ከሆነ “ጊፋቶ” ሴት ከሆነች ጊፋቴ ብሎ ይጠራል። ስለዝህ ጊፋታ ባይራ(ታላቅ) መጀመሪያ ማለትም ነው።

የዎላይታ ህዝብ የራሱ የሆነ የዓመት መቁጠሪያ ጋላቃ(GALLAQA) አለው። በዝሁ የቀን መቁጠርያ 12 ወራት (Aginata) ያሉት ስሆን የመጀመሪያው ወር ጊፋታ ነው። የዎላይታ ጋላቃ (Calender) የተመሰረተዉ በከፊል ጨረቃ እና ከፊል ፀሀይ (Luni solar calender) ነው። ጊፋታ የመጀመሪያው በዓል እንደመሆኑ ከማንም ቀድሞ 2022 ገብቷል።

ጊፋታ የሚከበረው ገዚያ የሚባል በኩር ጨዋታ በመጫወት ነው።ጊፋታ ሕዝባዊ በዓል እንጂ ሀይማኖታዊ አይደለም።

ጊፋታ ለፍጥረት ሁሉ የመጣ በዓል መሆኑን የጥንት አያቶቻችን በምሳሌያዊ አባባል ለትውልድ ማሳታውሻ ጥለው አልፈዋል።

ጊፋታ ለ7 ተከታታይ ቀናት የሚከበር በዓል መሆኑ ይሰመርበት!ጊፋታን ለማክበር ከ3 ወር በላይ ዝግጅት ይደረጋል። Source _ Nuso

Author: Mulugeta Woldetsadik, Librarian/Information Professional at Hawassa University (HU), Ethiopia

Mulugeta Woldetsadik, Librarian/Information Professional @ Hawassa University, , Sidama Region, Ethiopia

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: